|

Kullanıcı Oyu: 5 / 5

Yıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkin
 

 Mahallemi kelimesi özellikle Mardin ili ile Musul iline kadar varan bölgede bulunan Arapça konuşan insanların kendisine verdiği isimdir. Mahallemi Arapçadan ayri bir dil değildir. Avrupali araştırmacılar 1800 li yıllardan beri bu bölgede araştırma yaparak Mıhallami dilinin Arapça ile kıyas etmiştir. Benim tespit ettiğim kadar 1882 yılında Orta Doğu Diller ve Kültürler uzmanı Albert Socin bölgeye gelerek ilk araştırmasını yapar. Bu araştırmasını “Der Arabische Dialekt von Mosul und Mardin”  yani “Musul ve Mardin Arap lehçesi” adı altında bir makale yayınlar.

Yaklaşık bir asır sonra 1964 yılında Haim Blanc Arap dünyasındaki lehçe farklılıklar hakkında yaptığı araştırmada Qaf (   ) harfini telaffuz eden ve telaffuz etmeyenler diye iki önemli gruba bölerek Mardin lehçesi de Qaf harfini telaffuz edenler gurubunda saymaktadır.Blanc Urfa, Siverek, Diyarbakır’ın çermik ilçesinde Karabaş köyünde ve Siirt’te insanlarla röportaj yaparak buralarda Mardin Arapçasına çok yakın bir Arapça konuşulduğunu söyler.Blanc’dan sonra Otto Jastrow yapılan araştırmaları devam etmek istemekte ve 1967 yılında bölgeye gelerek özellikle Aramiceyi araştırır.

Hiristiyan olan Süryani vatandaşların kullandığı dile ve dine özel ilgiden dolayı Müslüman olan Mahallemilerin aslında Aramice, Süryanice olabilme ihtimalini araştırır ve öyle olmasını ümit eder. Lakin aradaki farklar çok olduğu için bu kanata tam varamamakta. Kendisi yine 1969 yılında “Die Arabische Dialekte des Vilayet Mardin(Südostturkei)” yani “Mardin vilayetinin Arapça lehçesi” adında bir başka araştırma yapar

Bu sefer özellikle Arapça lehçesini baz alır. Yine ayni yılda Mardin ve Azeh (Idil) de yaptığı araştırmanın metinleri yayınlar.

Hans Jürgen Sasse 1968 yılında Mardin iline gelerek ayrı bir araştırma yapar. Kendisinin verdiği bilgiye göre köylerde gerçekten Arapça konuşulup konuşulmadığını bizzat tespit etmek ister. Köylere teker teker varıp bizzat tespit ettiği Arapça köyleri ve nüfusu hakkında aşağıdaki bilgiyi vermektedir

Yerleşim yerinin Arapça ismi  Türkçe ismi  Nüfusu Savur kazası ve köyleri     Ahmedi  Boşkavak  1.100 Arbil  Erbil  751 Batuşe  Bengirli  215                                                                  

1  Mıhallami, Muhallami veya Mhallami diye yazılır.  2  Hans-Jürgen Sasse; Linguistische analyse des Arabischen dialekts der Mhallamiye in der provinz Mardin (Südosttürkei). Sayf. XXII München 1971. Bundan sonra Sasse olarak vereceğim. 3  Age. P. 9; Haim Blanc; Communal Dialects in Baghdad. Harvard Middle Eastern Monograph X. Cambridge, Mass. 1964 4  Otto Jastrow; Laut-und Formenlehre des neuaramischen Dialektes von Midin im Tur ‘Abidin. Saarbrücken 1967. 5  Otto Jastrow; Die Arabische Dialekte des Vilayets Mardin(Südostturkei). Wiesbaden 1969. 6  Otto Jastrow; “Arabische Textproben aus Mardin und Azex. 1969 7  Sasse say. 3-5    2 Cevze  Tokluca  643 Lmıneyzil veya Harisi  Kayatepe  648 Mıxaşniye  Yenilmez  784 Qıllith veya Qıllif  Dereiçi  847 Raşdiye  üçkavak  1.797 Savr  Savur  4.046 Taffe  içören  1.174 Xerbet al-Hadji  Bilgi yok  Bilgi yok Ömerli kazası ve köyleri     Mahsarte  Ömerli  2.381 Xerbet al-Gıngerez  Bilgi yok  Bilgi yok Xerbet ta’av   Alıçlı  711 Xerbet tavq  Yaylatepe  175 Gerçüş kazası ve köyleri  Kargoz   Gerçüş  Gidip tespit etmedi   ‘Ayn kaf  Kayapınar  1409 Derendıb  Bilgi yok  Bilgi yok Haldah  Sarıkaya  726 Nuneb  Yenice  351 Tafo  Erişti  441 Midyat kazası ve köyleri     Apşe  şenköy  1396 Estel  Midyat  Bilgi yok Derızbina  Acırlı  1895 Hapsenas  Mercimekli  601 Kafar ‘Allab  Yolbaşı  1755 Kafar havar  Gelinkaya  1972 Kafarzota  Kayalar  173 Kınderib  Söğütlü  1502 Ilezyara  Ziyaret  717 Qastalune  Ovabaşı  357 Riş  Düzoba  487 Sat  Çalıpınar  869 Şorızbah  çavuşlu  2320 Zarnoqa  Düzgeçit  104   Gidemeyipte Arapça konuşulduğunu tahmin ettiği yerleşim yerlerinide şöyle sıralıyor; Siçva  Başağac  328 Bafawa  Kayadere  695 Baqaysi  Köprülü  178 Dertyar  Üçerli  175 Xerbet Qarmid  Akyokuş  116    3 Kefsansor 8   Taşgedik  390   Mıhallamililerin hepsi Müslüman olduğunu, sadece Qıllıt köyündekiler Hiristiyan olduğunu ifade etmektedir.

Bu saydığı köylerde bulunan insanlar kendisine Mahallemi adı vermekte ve Arapça konuşmaktadır. Mardin ilinde’de Arapça konuşmakla birlikte nedense kendilerine Mahallemi demiyorlar. Anlaşılan Mahallemi yukarıda sayılan bölgede yaşayanlara verilen bir ad olması gerek. Blanc Urfa, Siverek, Diyarbakır’ın çermik ilçesinde ve Karabaş köyünde ve Siirt’te insanlarla röportaj yaparak buralarda’da Mardin Arapçasına çok yakın bir Arapça lehçesini kullandıklarını tespit eder.

Soçin ev Blanc yapmış oldukları araştırmalar neticesinde Arapça konuşanları üç ana guruba bölmekteler.  Qultu  -------  gılıt --------- ‘Ilıt

Qultu gurbu Mezopotamyada bulunan Arapların kullandığı Arapça, Gılıt ise bedevilere atfedilmekte. ‘Ilıt Suriye, Lübnan ve o bölgede bulunanların kullandığı bir Arapça lehçesidir. Mahallemi olanlar Qıltu (söyledim) dediğinden dolayı Qultu gurubunda yer almaktadır.

Sasse yapmış olduğu araştırmada Mahallemilerin kullandığı lehçeyi fasih Arapça ile kıyaslamakta. Sass, Soçin ve Blanc gibi batılı araştırmacılar Kuranın değişik kıratları tanımadıklarından dolayı bazen yanlış sonuçlara varmaktadırlar. Mesela Daqn kelimesini ele alırken, bu kelimenin aslında Suryaniceden alındığı sonucuna varmaktadır. Suryanice sakal için kullanılan Daqno kelimesini Daqn olarak değişikliğe uğaradığını söyler

Arapçayı daha derin bilenler   Dhaqn kelimesi fasih Arapça olup çene veya sakal anlamına gelmektedir. Mahallemililer bu şekilde bir çok kelime kullanmaktadır. Bir çok Arap ülkesinde unutulmuş fasih Arapça kelimleri ve gramer yapıları bünyesinde bulunduran daha üzerinde araştırma yapılmasına çok değerli bir Arapçaya sahiptirler.                                              

 8  Kafsannor olmalı 9  Sasse say. 5 10  Sasse say. 9 11  Sasse say. 6-7 12  Sasse say. 8 13  Sasse say. 206    4 Otto Jastrow Kinderib’e gelerek bant kayıtları yaparak bu kayıtlar üzerinde araştırma yapar

Beklide ilk Mahallemice – Almanca sözlük yazar

Lakin oda Hans Jürgen Sassen gibi bazı kelimelerin aslı Arapça olduğu tespit edemediğini ya Kürtçe yada Türkçe olduğunu yazar. Mahallemilerin kullanıp diğer Arap beldelerinde kullanılması terkedilmiş bazı örnekler: İyelik zamiri: Fasih Arapçada O’nun kitabi diye ifade etmek için Kitabuhu denilir. Mahallemililer Kitabu derler bunu ifade etmek için Suriyeliler mesela Kitab illu, Mısırlılar Kitab bita’u, Faslılar Kitab diyalu derler. Burada Fasih Arapçaya en yakın Mıhallamililerinkidir diye biliriz. Musennanın kullanılışı; Bir çok Arap beldelerinde iki şeyi ifade etmek için musenna dediğimiz şekli kullanmamakta. İki tane kalem fasih Arapçada Qalamayn diye ifade edilir. Mahallemililer aynen Qalamayn kelimiseni kullanır diğer yörelerdeki Araplar ithnayn Qalam (iki kalem) diye ifade etmektedir. Mahallemililer bak fili için Tallı’  'ı kullanmaktadır. Etraftaki diğer Araplar shuf filini kullanıyor. Tallı’fili Kuranda Humeze suresinde geçen bir fiildir. Verdiğim bu üç örneğe benzer bir çok örneklere sahip fasih Arapça bünyesinde bulunduran Mahallemililerin kullandığı lehçe üzerinde ciddi araştırmalar yapmalı ve bu zenginliği kayıp etmemeli.  

Yazar hakkında: Bahaeddin Budak, Mardin Savur kazası Tokluca (Cevze) köyünde 1969'da doğdu. 1974’te Hollanda'ya gitti. İlk okulu Hollanda'da okudu. üç sene orta okulu okuduktan sonra Suriye'ye gitti. Suriyede Arapca ve İslam ilimleri Medreset al- Furqan’da okudu. Daha sonra Izmir'de Imam Hatip Lisesinde okudu. Lise diplomasını aldıktan sonra Hollanda'ya geri döndü. Hollanda'da Nijmegen Universitesinde Orta Dogu diller ve kültürler Fakültesini okudu. Aynı fakültede 1996'da mastarını tamamladı. 
Bu kayıtları dinlemek için http://medlem.spray.se/kurdische/qessas_garibe_3an_merdin-2003.htm bu band kayıtlarını internete yerleştiren herhalde Kürtçe olduğunu zannetmişki kurdische kelimesini kullanmiş. Oysa kayıtların hepsi Arapçadır. 15  Otto Jatrow; Glossae zu Kinderib(Anatolisches Arabisch). Harrassowitz Verlag2005Wiesbaden.    5 Hollanda'da değişik kurum ve kuruluşlarda yönetici ve kurucu üyesi oldu. Hollanda Müslüman Talebeler Birliği ( SUN- Studenten Unie Nederland) kurucularından ve ilk resmi başkan oldu. Avrupa Milli Görüş Teşkilatları Üniversiteliler genel başkanlığını yaptı. Hollanda'da bulunan islami ilk okulların genel başkan yardımcılıgını yaptı. Islam dindersi öğretmenliği, Ilk okul müdürlüğü, Müze danışmanlığı, hapishane, Ruh ve sinir hastalıkları merkezinde manevi rehberlik görevinde bulundu. Hollanda'da islam ilk okullarında kullanılan din dersi kitapları yazarıdır. Belçika'da din dersi öğretmeni yetiştiren Executieve kurumu için din dersi öğretmeni yetiştirenlerdendir. Hogeschool InHolland (InHolland Üniversitesinde) Egitim Fakultesi, Islam dindersi Ogretmenligi Fakultesinde koordinatör ve islami ilimler doçentidir. Aynı zamanda Hollanda’da Mıhallamilir vakfı olan MIM vakfının başkanıdır. Hollandaca, Ingilizce, Almanca, Arapca ve Kürtçe dillerine vakıftır.

 www.mahallemi.net